Prowincja Chrystusa Króla

PALLOTYŃSKI INSTYTUT HISTORYCZNY

Kalendarium Pallotyńskie na 1 stycznia

1976 (50 lat temu) – Stefan kard. Wyszyński erygował parafię św. Wincentego Pallottiego w Warszawie, z części parafii Bożego Ciała w Warszawie-Kamionku oraz św. Michała Arch. i św. Floriana w Warszawie-Pradze. Pierwszym proboszczem był ks. Feliks Folejewski (od 1 września 1976 do 19 października 1978).

Na miejscu obecnego kościoła stała kapliczka z czasów zaboru rosyjskiego, należąca do Mariawitów. Około 1920 r., gdy zmalała ich liczba, nabył ją p. Szulc (protestant) i przechowywał w niej materiały budowlane. Pallotyni odkupili ten niszczejący obiekt 25 marca 1927 r. Po odremontowaniu kościoła, 30 kwietnia 1927 r. poświęcił go bp Stanisław Gall, nadając mu tytuł Chrystusa Króla i oddał pallotynom do pracy duszpasterskiej. W 30. latach XX w. świątynia została przebudowana i powiększona.
Została ona zniszczona podczas bombardowania we wrześniu 1939 r. Jeszcze tego roku przystąpiono do odbudowy kościoła według projektu inżyniera Stanisława Marzyńskiego. Poświęcenie odbudowanego kościoła Chrystusa Króla Pokoju odbyło się 4 listopada 1941 r. Mimo remontów i wzmocnień, mury obiektu rysowały się, stąd w początkach 80. lat XX w. postanowiono całość rozebrać, z wyjątkiem fasady kościoła z dzwonnicą, i wybudowano nowy obiekt sakralny oraz budynek mieszkalny. Dedykacja kościoła odbyła się 22 stycznia 1989 r. Dokonał jej Józef kard. Glemp Prymas Polski. /źródło: historia_parafii/ (pb)

JUBILEUSZE – ROCZNICE

1976 (50 lat temu) – W dniach od 1 do 3 stycznia, w Gihindamuyaga o OO. Benedyktynów, odbyło się spotkanie członków pallotyńskiej delegatury rwandyjskiej. Planowano pracę misyjną na najbliższe lata. Przewodniczył delegat prowincjała ks. Marian Sobczyk. (pb)

1926 (100 lat temu) – W kaplicy na Kopcu, podczas Mszy św. został przyjęty do I Komunii Świętej pewien chłopiec. Wieczorem odbyły się występy artystyczne, m.in.: „Przedstawił się też Zakładowi Nowy Rok (w osobie młodszego humanisty) i wygłosił wiersz, zawierający zachęcenie do pracy” (z kroniki).

*******************************************************

Inne wydarzenia tego dnia:

1911 – Data formalnego założenia Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego w Polsce. Od tego dnia w specjalnie do tego założonych księgach domu kopieckiego, wpisywano nowych członków Zjednoczenia.
Już w XII 1910 ks. Alojzy Majewski wydrukował dla współpracowników książeczkę z warunkami przyjęcia, z obowiązkami i przywilejami oraz specjalną kartą przyjęcia – dyplomem. Pod oddzielnym tytułem zamieścił w „Królowej Apostołów” artykuł pt. „Przyjęcie członków trzeciej klasy do naszego Zgromadzenia”, w którym ogłosił, że każdy zelator otrzyma ją korespondencyjnie w styczniu 1911 wraz z kartą przyjęcia.

1924 – Wieczorem na Kopcu wystawiono III. część „Dziadów” Adama Mickiewicza. Przedstawienie poprzedził występ orkiestry muzycznej. Rolę Konrada odgrywał kleryk nowicjusz Józef Zawidzki. Przedstawienie obejrzeli m.in.: ks. prałat Zając, ks. Prochownik z Wadowic, ks. Proboszcz z Kleczy Dolnej, Księża Salezjanie i czterech wikariuszy diecezjalnych.

1927 – styczeń – Warszawskie czasopismo „Rodzina Polska”, z podtytułem „Miesięcznik ilustrowany”, po raz pierwszy ukazało się w styczniu 1927 r. Przez cały czas swego istnienia wydawane było przez Wydawnictwo Kongregacji Misyjnej Księży Pallotynów. Pierwsze sześć numerów wytłoczyła Księgarnia i Drukarnia Katolicka w Katowicach, a następne warszawska Drukarnia Archidiecezjalna Polak-Katolik. Redakcja mieściła się przy Krakowskim Przedmieściu 71. Ogółem wyszło 13 roczników, w tym ostatni (z 1939) niepełny (zeszyty 1-9). /źródło/ (pb)

1932 – Uczniowie Collegium Marianum i klerycy kopieccy wystawili dla publiczności sztukę pt. „Wenancjusz”. Sprzedano 150 biletów. „Nie wpuszczono więcej, by aula się nie zerwała. Większa część [publiczności] poszła do domu” (z kroniki Kopca).

1938 – Ks. Franciszek Cegiełka z ks. Czesławem Wędziochem założyli pallotyński dom w Amiens. Wtedy też ks. Cegiełka mianował ks. Wędziocha duszpasterzem polskim w Amiens. Członkami wspólnoty byli: ks. Cz. Wędzioch, ks. Franciszek Bobrowski, br. Ignacy Wszołek, br. Jan Harańczyk, kl. Antoni Czapla, kl. Józef Kuczak i kl. Alojzy Misiak. Nabyty dwuskrzydłowy, piętrowy budynek położony był w centrum miasta, przy ul. Martin-Bleu-Dieu 36. Na parterze była klasa szkolna, biuro parafialne, salon i salka ze sceną teatralną. Kaplica mieściła się na piętrze. Dom ten przetrwał do V 1940, kiedy został zniszczony i spalony od wybuchu bomb w czasie inwazji niemieckiej. Dom, należący do „Opieki Polskiej nad Rodakami na Emigracji”, sprzedał ks. Wędziochowi wyjeżdżający z Amiens ks. Filip Dachowski (†1962), dotychczasowy kapelan Opieki (wyposażenie, należące do kolonii polskiej i sióstr Louvencourt, zostało oddane pallotynom do użytku). Do domu należała kaplica o wymiarach 22 x 5,5 m, szkoła polska, sala do zebrań i życia kulturalnego. Ks. Czesław prowadził tam biuro parafialne, przedszkole dla dzieci, otaczał opieką chorych i starszych, głosił w okolicy rekolekcje i misje ludowe; w domu pallotyńskim prowadził rekolekcje zamknięte. Ponadto miał nominację od ks. Cegiełki na opiekuna i radcę polskich sióstr w zgromadzeniach francuskich i polskich we Francji, jak również duszpasterza Polaków w więzieniach w Paryżu i okolicy.
Przy misji pallotyńskiej w Amiens istniały różne organizacje religijno-narodowe: Związek Polaków, stowarzyszenie Dzieci Maryi, Straż Honorowa (wynagradzała Sercu Jezusowemu za grzechy popełnione przez emigrantów), Dzieciątko Jezus, Związek Harcerstwa Polskiego za Granicą, zespół pieśni i tańca „Wesoły Kujawiak”. Wszystkie one podtrzymywały ducha religijnego i narodowego wśród Polaków, aktywnie uczestnicząc w uświetnianiu uroczystości religijnych i patriotycznych.

1947 – Bp chełmiński Kazimierz Kowalski erygował parafię pw. Opieki św. Józefa w Chełmnie.

1957 – Nastąpiła eksportacja zwłok ks. Augustyna Zarazy, z kaplicy w Kleczy Dolnej, stojącej na miejscu starego kościoła, do kościoła na Kopcu. 2 stycznia odprawiono na Kopcu Mszę św. pogrzebową.

1971 – Nastąpiło oficjalne przejęcie przez pallotynów parafii św. Stanisława Kostki w Ożarowie Mazowieckim. Wprowadzenia w objęcie parafii przez ks. proboszcza Stanisława Jojczyka dokonał ks. dziekan Józef Jamiński z Ursusa. Ze strony Stowarzyszenia w uroczystości wziął udział ks. radca prowincjalny Henryk Kietliński, ks. Roman Dzwonkowski, rektor Seminarium i grupa alumnów.
Z propozycją przejęcia parafii przez pallotynów wyszedł w 1970 Stefan kard. Wyszyński. Już w pierwszej rozmowie z ks. prowincjałem Stanisławem Martuszewskim, wspomniał o budowie w Ożarowie „kościoła z prawdziwego zdarzenia”, wyrażając nadzieję, że być może pallotynom władze państwowe wydadzą szybciej zezwolenie. Pozwolenie takie otrzymano w 1974.
– Ks. Bronisław Bozowski wygłosił wieczorem w Ołtarzewie konferencję ascetyczną, rozpoczynającą Dzień skupienia.

1972 – Nowy Rok ołtarzewska wspólnota rozpoczęła Mszą św. („modo privato”) w kaplicy Świętego Krzyża. Zebrani tam bracia, alumni i siostry prosili Bożą Rodzicielkę o błogosławieństwo na cały rok.

1973 – W Ołtarzewie, w tym roku Mszę o północy odprawiono już w kościele parafialno-seminaryjnym.

1975 – Ks. ekonom Stanisław Orlicki zorganizował we wspólnocie seminaryjnej w Ołtarzewie świąteczną loterię. Brali w niej udział księża, bracia i alumni. „Wśród radości i wielkiego napięcia śledzono z wielkim skupieniem czytane cyfry”. Nagrody były rzeczowe i praktyczne.

1977 – W Ołtarzewie, ze względu na nie ukończone prace kamieniarzy w kościele, Pasterka odbyła się poza prezbiterium.

1979 – Dzień klęski żywiołowej w Polsce. Tak przynajmniej „określało się w prasie, radiu i telewizji. Przyczyną tej klęski był nagły atak zimy i brak przygotowania zapasów opałowych w Polsce… sroga zima zaskakuje cały kraj i wyrządza ogromne straty materialne i gospodarcze” (z kroniki seminaryjnej).

1981 – Kurs drugi alumnów wraz z ks. prefektem Piotrem Markiem, uczestniczył w całonocnym czuwaniu na Jasnej Górze, w intencji Ojczyzny, z 31 grudnia na 1 stycznia.

1991 – Prowincja Chrystusa Króla przy współpracy Regii Świętej Rodziny podjęła na prośbę Ojca Świętego pracę misyjną w Yamoussoukro na Wybrzeżu Kości Słoniowej. Do Yamoussoukro przyjechali misjonarze z Rwandy: ks. Andrzej Maciejewski i ks. dr Aleksander Pietrzyk. Skład wspólnoty został ustalony na początku XII 1990.

Na uroczystej Mszy świętej w Bazylice Matki Bożej Pokoju w Yamoussoukro, inaugurującej posługiwanie polskich pallotynów, byli obecni: abp Janusz Bolonek, nuncjusz w Abidżanie, ks. Luciano Suriani, sekretarz nuncjatury, ks. Czesław Parzyszek, prowincjał, ks. Stanisław Kuraciński, sekretarz ds. misji, a także proboszcz z Yamoussoukro, siostry zakonne z tego miasta, siostry z nuncjatury oraz wierni z parafii pw. św. Augustyna – w tym czasie jedynej parafii w Yamoussoukro. 25 VIII tr. ks. Andrzej Maciejewski i ks. Aleksander Pietrzyk przeszli z Regii Świętej Rodziny do Prowincji Chrystusa Króla (deklaracje przejścia do prowincji polskiej złożyli 27 II).

1991 – Powstała Delegatura Matki Boskiej Fatimskiej na Ukrainie.

1991 – O północy w Ołtarzewie odprawiono Mszę św. dla domowników, z udziałem sióstr i świeckich współpracowników. Mszę poprzedziło półgodzinne nabożeństwo przy wystawionym Najświętszym Sakramencie. Po Mszy św. wszyscy spotkali się z ks. Wicerektorem w kleryckiej Sali spotkań.

1999/2000 – W dniach od 28 grudnia 1999 do 1 stycznia 2000 odbywało się w Warszawie XXII Europejskie Spotkanie Młodych. Papież Jan Paweł II skierował na ręce przeora wspólnoty w Taizé, br. Rogera Schutza przesłanie, w którym wezwał młodych, by w swoim życiu otwierali się coraz bardziej na Boga i na potrzeby człowieka. W spotkaniu wzięło udział ok. 70 tys. dziewcząt i chłopców z wielu krajów Europy. Alumni Ołtarzewa uczestniczyli w spotkaniach i konferencjach. W tutejszej parafii gościło ok. 80 osób z różnych stron Europy, a klerycy aktywnie uczestniczyli w animowaniu spotkań i w modlitwie porannej, która odbywała się w kościele seminaryjnym.

2004 – Ma koniec Starego Roku Wspólnota seminaryjna uczestniczyła w nabożeństwie i adoracji Chrystusa przy żłóbku. O północy wszyscy zebrali się w refektarzu i po noworocznych życzeniach ks. rektora Mariana Kowalczyka, pozostali na miejscu, śpiewając kolędy w towarzystwie gitary i akordeonu.

2017 – Dotychczasowa latynoska delegatura św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Kolumbii i Wenezueli została przekształcona w dwie jednostki administracyjne. Patronką delegatury w Kolumbii została św. Faustyna Kowalska, a Wenezuela pozostała przy św. Teresie od Dzieciątka Jezus.

2021 – Decyzją Rady Generalnej SAC, z dnia 30 września 2020 roku, została utworzona Prowincja Trójcy Przenajświętszej w Kamerunie. Obecność pallotynów w tym kraju sięga 1890 roku. Jednym z pierwszych misjonarzy był ks. Heinrich Vieter, który w 1904 roku został wikariuszem apostolskim i pierwszym biskupem Kamerunu. Misja ta, jak i cały kraj, zostały poświęcone Maryi, Królowej Apostołów. Wśród misjonarzy był także ks. Alojzy Majewski, który następnie przeszczepił pallotynów do Polski (1907). (pb)

2023 – Odszedł do wieczności śp. ks. prof. Anastazy Bławat SAC – wieloletni profesor WSD Ołtarzew (lektorat j. niemieckiego i pedagogika), kierownik Junioratu Braci, członek Komisji ds. Formacji (1990-93); wykładowca na ATK  na Wydziale Teologicznym (Instytut Studiów nad Rodziną) – specjalista z pedagogiki, kultury i obyczajów oraz duchowości rodziny; kapelan wojskowy przy Generalnym Dziekanacie Wojska Polskiego w Warszawie (w stopniu kapitana); doktor nauk humanistycznych, doktor teologii i doktor habilitowany w zakresie teologii apostolstwa.
Urodził się 18 listopada 1934 r. w Wygoninie w powiecie kościerskim. W 1950 r. wstąpił do Niższego Seminarium Duchownego Księży Pallotynów w Chełmnie n. Wisłą. Wieczną konsekrację składał w Ołtarzewie 8 września 1957 r. – na ręce ks. radcy prowincjalnego Stanisława Martuszewskiego SAC. Święcenia kapłańskie przyjął tamże 4 czerwca 1961 r. z rąk bpa Zygmunta Choromańskiego.
W dorobku naukowym pozostawił 15 książek i ok. 100 artykułów naukowych i popularnonaukowych. Pisał też wiersze, które opublikował w tomiku „Wdzięczni za dar kapłaństwa” (2002). Włączał się w duszpasterstwo parafialne w Ołtarzewie i Ożarowie Mazowieckim.
W lipcu 2022 r. został przeniesiony do Pallotyńskiego Domu Opieki im. św. Wincentego we Wrzosowie k. Radomia. Tam też zmarł 1 stycznia 2023 r., ok. godz. 20.00. Odszedł w 89 roku życia, z tego 69 lat przeżył w Stowarzyszeniu Apostolstwa Katolickiego poprzez pallotyńską konsekrację i 62 lata w kapłańskiej posłudze. (pb)

ks. dr Stanisław Tylus SAC / ks. mgr lic. Piotr Bełczowski SAC (aktualizacja) – Pallotyński Instytut Historyczny